Εισαγωγή & ρόλος της ΥΠΚ
Η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή λειτουργεί με τρεις άξονες: εφαρμογή της νομοθεσίας, ενημέρωση καταναλωτών και εμπόρων, ενίσχυση της ασφάλειας στην αγορά.
Στόχος της Υπηρεσίας είναι η επαρκής προστασία της ασφάλειας και των οικονομικών συμφερόντων των καταναλωτών, καθώς και η προώθηση ενός πλαισίου που διασφαλίζει συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού. Ο ρόλος της είναι εποπτικός και κανονιστικός.
Μπορείτε να απευθυνθείτε στην ΥΠΚ για να καταγγείλετε παραπλανητικές πρακτικές, ψευδείς περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς ή άρνηση εφαρμογής της νόμιμης εγγύησης.
- Δείτε τα δικαιώματά σας πριν αγοράσετε ή υπογράψετε σύμβαση.
- Φυλάξτε αποδείξεις, τιμολόγια και διαφημιστικό υλικό.
- Για ατομική αποζημίωση απαιτείται προσφυγή σε δικαστήριο.
Νομοθετικό πλαίσιο
Εθνικός Νόμος του 2021 και ευρωπαϊκό πλαίσιο που εκσυγχρονίζεται από την Οδηγία (ΕΕ) 2024/825 για την πράσινη μετάβαση.
- Νόμος 2021 — ενοποιεί και εκσυγχρονίζει το εθνικό πλαίσιο. Το Μέρος ΙΙ ορίζει τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.
- Οδηγία (ΕΕ) 2024/825 — αυστηρότεροι κανόνες για τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς· ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο σε εξέλιξη.
- Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2025/1960 — εναρμονισμένη ανακοίνωση νόμιμης εγγύησης και νέο σήμα GARAN για εμπορική εγγύηση ανθεκτικότητας.
Αθέμιτες εμπορικές πρακτικές
Άρθρα 5–7 του Νόμου 2021. Μια πρακτική είναι αθέμιτη όταν αντίκειται στην επαγγελματική ευσυνειδησία και στρεβλώνει ουσιωδώς τη συμπεριφορά του μέσου καταναλωτή.
- Άρθρο 5 — γενική ρήτρα: «δίχτυ ασφαλείας» για κάθε αθέμιτη πρακτική.
- Άρθρο 6 — Παραπλανητικές πράξεις: ψευδείς πληροφορίες ή πληροφορίες που δημιουργούν εσφαλμένη εντύπωση.
- Άρθρο 7 — Παραπλανητικές παραλείψεις: απόκρυψη ουσιωδών πληροφοριών ή παροχή τους με ασαφή / διφορούμενο τρόπο.
- «Μαύρη λίστα»: πρακτικές αθέμιτες σε κάθε περίπτωση, χωρίς περαιτέρω αξιολόγηση.
Περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί & greenwashing
Κάθε εμπορική επικοινωνία που δημιουργεί την εντύπωση περιβαλλοντικού οφέλους. Όταν δεν τεκμηριώνεται, μιλάμε για greenwashing — προβολή ψευδοοικολογικής ταυτότητας.
Το νέο πλαίσιο μεταβαίνει από αξιολόγηση παραπλάνησης εκ των υστέρων σε σύστημα εκ των προτέρων συμμόρφωσης: η απουσία τεκμηρίωσης καθιστά τον ισχυρισμό αυτοτελώς παράνομο.
Πριν εμπιστευθείτε έναν «πράσινο» ισχυρισμό αναρωτηθείτε:
- Αναφέρεται σε συγκεκριμένη πτυχή του προϊόντος;
- Υπάρχει αναγνωρισμένη πιστοποίηση από ανεξάρτητο φορέα;
- Παρέχεται βάση σύγκρισης ή αντικειμενικά στοιχεία;
- Υπάρχουν διευκρινίσεις δίπλα στον ισχυρισμό — όχι κρυμμένες πίσω από επιπλέον click;
Παραδείγματα παραπλάνησης
Πώς εκδηλώνεται στην πράξη η προβολή ψευδοοικολογικής ταυτότητας.
Υπόθεση: 21 ευρωπαϊκές αεροπορικές
Μετά από διάλογο με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις εθνικές αρχές προστασίας καταναλωτή, 21 αεροπορικές εταιρείες συμφώνησαν να τροποποιήσουν τις πρακτικές τους σε σχέση με περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς.
Παράδειγμα συντονισμένης ευρωπαϊκής δράσης που δείχνει ότι ακόμη και μεγάλοι πάροχοι υποχρεούνται να αλλάξουν την επικοινωνία τους όταν χρησιμοποιούν αόριστους ισχυρισμούς όπως «πτήσεις χαμηλών εκπομπών» χωρίς τεκμηρίωση ή πληροφορία για αντισταθμίσεις άνθρακα.
- Σαφής περιγραφή της μεθοδολογίας υπολογισμού εκπομπών.
- Διαφάνεια για το τι περιλαμβάνει η «οικολογική» επιπλέον χρέωση.
- Αποφυγή ισχυρισμών «μηδενικού αποτυπώματος» χωρίς αυστηρές αποδείξεις.
Νόμιμη εγγύηση συμμόρφωσης
Ελάχιστη νόμιμη εγγύηση δύο ετών για τα αγαθά που πωλούνται στην ΕΕ. Δεν είναι «δώρο» του πωλητή — είναι δικαίωμα του καταναλωτή.
Τι να κάνετε αν παραλάβατε μη συμμορφούμενα αγαθά:
- Επικοινωνήστε με τον πωλητή το συντομότερο δυνατό για να αναφέρετε το πρόβλημα.
- Προσκομίστε παραστατικά αγοράς: απόδειξη, τιμολόγιο ή αντίγραφο κίνησης τραπεζικού λογαριασμού.
Ορισμένες χώρες έχουν πιο μακρά περίοδο νόμιμης εγγύησης. Για μεταχειρισμένα αγαθά μπορεί να προβλέπεται συντομότερη περίοδος, αλλά όχι μικρότερη του ενός έτους.
Σήμα GARAN — εμπορική εγγύηση ανθεκτικότητας
Νέο εναρμονισμένο σήμα της ΕΕ για την εμπορική εγγύηση που προσφέρει ο παραγωγός, χωρίς πρόσθετο κόστος, σε σχέση με την ανθεκτικότητα του προϊόντος — επιπλέον της νόμιμης εγγύησης.
EL Εγγύηση παραγωγού σε έτη · Σήμα ΕΕ για εμπορική εγγύηση ανθεκτικότητας
Η εμπορική εγγύηση ανθεκτικότητας καλύπτει ολόκληρο το αγαθό και προσφέρεται από τον παραγωγό. Διακρίνεται από την υποχρεωτική νόμιμη εγγύηση συμμόρφωσης και πάντοτε προστίθεται σε αυτήν.
- «XX» — αντικαθίσταται από τη διάρκεια της εμπορικής εγγύησης σε έτη.
- Brand / Model identifier — όνομα παραγωγού και αναγνωριστικό μοντέλου.
- QR code — οδηγεί στην πύλη europa.eu/youreurope/commercial-guarantee-durability.
- 365 — αριθμός ημερών που αντιπροσωπεύει το «έτος».
Όταν δείτε το σήμα GARAN σε προϊόν, σημαίνει ότι ο παραγωγός προσφέρει επιπλέον εμπορική εγγύηση ανθεκτικότητας πέρα από τη νόμιμη εγγύηση — χωρίς πρόσθετο κόστος για εσάς.
- Συγκρίνετε προϊόντα με βάση τη διάρκεια της εμπορικής εγγύησης.
- Σαρώστε το QR για να δείτε λεπτομέρειες και δικαιώματα.
Εξουσίες ΥΠΚ & κυρώσεις
Σημαντικές ερευνητικές εξουσίες και διοικητικά πρόστιμα έως 3 εκατομμύρια ευρώ.
Επιθεωρήσεις, αίτημα στοιχείων και εξηγήσεων, αντίγραφα εγγράφων, αποδεικτικά για κάθε προβαλλόμενο ισχυρισμό.
Τερματισμός πρακτικής, διορθωτικές δηλώσεις, διοικητικά πρόστιμα έως €3.000.000.
Η έρευνα μπορεί να ξεκινήσει είτε κατόπιν καταγγελίας είτε αυτεπάγγελτα. Στην πράξη, πολλές υποθέσεις greenwashing εντοπίζονται αυτεπάγγελτα, ιδίως όταν πρόκειται για εκτεταμένες διαφημιστικές πρακτικές.
Καταγγελίες & επικοινωνία
Η ΥΠΚ δέχεται καταγγελίες από καταναλωτές και αναφορές από επιχειρήσεις.